Powrót

Alkohole polihydroksylowe - glicerol --

Spis treści

Budowa cząsteczki glicerolu
Właściwości fizyczne glicerolu
Zastosowanie glicerolu
Toksyczność etano-1,2-diolu (glikolu etylenowego)
  • Toksyczność glicerolu (gliceryny)
  • Porównanie toksyczności
Glicerol

Budowa cząsteczki glicerolu

Glicerol, zwany również gliceryną, jest prostym alkoholem trójwodorotlenowym.
Wzór: C3H5(OH)3  
Wzór strukturalny: 
gliceryna

Właściwości fizyczne glicerolu

  1. Stan skupienia: Glicerol to bezbarwna, lepka ciecz o słodkawym smaku.
  2. Rozpuszczalność: Doskonale miesza się z wodą..
  3. Gęstość: Glicerol ma większą gęstość od wody (ok. 1,26 g/cm³).
  4. Temperatura wrzenia: ok. 290°C..
  5. Higroskopijność: Glicerol silnie pochłania wodę z powietrza, co czyni go higroskopijnym.

Zastosowanie glicerolu

  1. Przemysł kosmetyczny: Glicerol jest składnikiem kremów, balsamów i mydeł dzięki właściwościom nawilżającym.
  2. Przemysł spożywczy: Używany jako substancja wiążąca wodę w żywności (konserwant E422)
  3. Farmacja: Składnik syropów na kaszel, maści i czopków.
  4. Przemysł chemiczny: Glicerol jest wykorzystywany do produkcji tworzyw sztucznych, żywic i nitrogliceryny (składnik dynamitu).
  5. Przemysł tekstylny: Dodawany do barwników, aby zapobiegać ich wysychaniu.
  6. Inne: Dodatek do płynów chłodzących (np. w samochodach) oraz środków do spryskiwaczy.

Toksyczność etano-1,2-diolu (glikolu etylenowego)

Glikol etylenowy jest to alkohol polihydroksylowy o wzorze  C2H4(OH)2  . Z wyglądu jest bardzo podobny do glicerolu, jednak jest bardzo toksyczny

  • Toksyczność:
    • Glikol etylenowy jest metabolizowany w organizmie do kwasu szczawiowego, który może powodować poważne uszkodzenia nerek i innych narządów.
    • Działa toksycznie na układ nerwowy, oddechowy i krwionośny.

Objawy zatrucia

  1. Faza neurologiczna:
    • Występują bóle głowy, senność, nudności i wymioty.
  2. Faza metaboliczna:
    • Zwiększenie kwasicy metabolicznej w organizmie.
    • Może pojawić się hiperwentylacja i zaburzenia rytmu serca.
  3. Faza nerkowa:
    • Uszkodzenie nerek prowadzi do ich niewydolności.
    • Objawia się zmniejszeniem wydalania moczu.

Dawka toksyczna

  • Śmiertelna dawka dla dorosłego:
    • Około 1,4 ml/kg masy ciała.

Zastosowania i ryzyko

  • Stosowany w płynach chłodniczych i odmrażaczach, przez co często jest źródłem przypadkowych zatruć, np. u dzieci lub zwierząt domowych, przyciąganych jego słodkim smakiem.

Postępowanie w przypadku zatrucia

  • Szybka hospitalizacja.
  • Leczenie obejmuje podawanie etanolu lub fomepizolu jako konkurencyjnych inhibitorów metabolizmu glikolu.

Toksyczność glicerolu (gliceryny)

Glicerol C3H5(OH)3   jest substancją nietoksyczną i bezpieczną w umiarkowanych dawkach.

Bezpieczeństwo użytkowania

  • Stosowany jest powszechnie w produktach kosmetycznych, spożywczych i farmaceutycznych.
  • W dużych dawkach może działać jako środek przeczyszczający, prowadząc do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych.

Toksyczność w bardzo dużych dawkach

  1. Objawy:
    • Nudności, biegunka, bóle brzucha.
  2. Skrajne przypadki:
    • Przy ekstremalnie dużych dawkach może dojść do hipoglikemii lub zaburzeń równowagi wodno-elektrolitowej, jednak takie sytuacje są rzadkie.

Porównanie toksyczności

  • Glikol etylenowy jest silnie toksyczny, nawet w małych dawkach, i wymaga szybkiego leczenia w przypadku zatrucia.
  • Glicerol jest generalnie bezpieczny i nietoksyczny, ale w nadmiarze może powodować łagodne efekty uboczne.

Glikol etylenowy stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia, podczas gdy glicerol jest powszechnie stosowany i uznawany za substancję bezpieczną.

Powiązane tematy